येत्या वर्षात व्यावसायिक आणि औद्योगिक ऊर्जा साठवणुकीमुळे विकासाला वेग येऊ शकतो!

2025-07-31

जागतिक ऊर्जा संरचनेच्या संक्रमणाच्या सखोलतेसह आणि "दुहेरी कार्बन" ध्येयासह, व्यावसायिक आणि औद्योगिक ऊर्जा साठवणूक अभूतपूर्व विकासाच्या संधी आणत आहे. अशी अपेक्षा आहे की २०२५ पर्यंत, जागतिक औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणूक बाजारपेठेत स्फोटक वाढ, सरकारांकडून धोरणात्मक पाठिंबा, बाजारपेठेतील पुरवठा आणि मागणी यांच्यातील वाढता संतुलन आणि लक्षणीय नफा कमावण्याच्या शक्यता दिसून येतील, ज्यामुळे एकत्रितपणे या विभागाला एका नवीन टप्प्यावर नेले जाईल.

प्रथम, बाजार आकार आणि स्थापित क्षमता अंदाज

* बाजारपेठेचा आकार: डेटाइंटेलोच्या अहवालानुसार, २०२३ मध्ये जागतिक औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणूक बाजारपेठ अंदाजे १५ अब्ज डॉलर्सची असेल आणि २०३२ पर्यंत १२.५% च्या चक्रवाढ वार्षिक वाढीच्या दराने (CAGR) ४५ अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे.

 

* स्थापित क्षमता: ट्रेंडफोर्सला २०२५ मध्ये नवीन ऊर्जा साठवणुकीची जागतिक स्थापित क्षमता ८६ GW/२२१ GWh पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे, जी २०२४ पासून वार्षिक वाढीच्या २७%/३६% आहे, ज्यामध्ये औद्योगिक आणि व्यावसायिक बाजूची ऊर्जा साठवणूक महत्त्वाची भूमिका बजावते.

 

* विभाजित बाजार कामगिरी (उदा., अमेरिकन बाजार)

अमेरिकन कौन्सिल फॉर क्लीन एनर्जी (एसीपी) आणि वुड मॅकेन्झी यांनी संयुक्तपणे प्रकाशित केलेल्या यूएस एनर्जी स्टोरेज मॉनिटर अहवालानुसार, २०२५ मध्ये यूएस एनर्जी स्टोरेज मार्केट (युटिलिटी, डिस्ट्रिब्युटेड, कमर्शियल आणि इंडस्ट्रियल) सुमारे १५.२ गिगावॅट/४८.७ गिगावॅट तास नवीन इंस्टॉलेशन्सची भर घालेल, त्यापैकी:

उपयुक्ततेची बाजू: २२% वाढ अपेक्षित आहे, जो सर्वाधिक वाटा असेल;

वितरित ऊर्जा साठवणूक: धोरणानुसार सर्वात अस्थिर, प्रोत्साहन समायोजन;

व्यावसायिक आणि औद्योगिक बाजू: मजबूत राहते, सुमारे 0.4 GW/0.8 GWh च्या नवीन स्थापनेसह, वर्षानुवर्षे सुमारे 11% वाढ.

 

* जागतिक बाजारपेठेतील कामगिरी

वुड मॅकेन्झी २०२४ च्या दुसऱ्या तिमाहीतील "ग्लोबल एनर्जी स्टोरेज मार्केट आउटलुक" नुसार, २०२४ च्या अखेरीस, जागतिक (पंप्ड स्टोरेज वगळता) संचयी स्थापित क्षमता १५९ GW/३५८ GWh होती, २०२४-२०३३ पर्यंत आणखी ९२६ GW/२७८९ GWh जोडली जाईल अशी अपेक्षा आहे, जागतिक ऊर्जा साठवणूक बहु-TW युगाकडे वाटचाल करत आहे.

या आकडेवारीवरून असे दिसून येते की, तांत्रिक परिपक्वता आणि खर्चात सातत्याने घट होत असल्याने, येत्या वर्षात औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणुकीचा स्थापित पाया लक्षणीय वाढेल.

 

दुसरे, बहुराष्ट्रीय अनुकूल सुपरपोझिशन

  1. अमेरिकेची संयुक्त संस्थान

* महागाई कमी करण्याचा कायदा (IRA) ३०% पर्यंत गुंतवणूक कर क्रेडिट (ITC) आणि देशांतर्गत उत्पादन आणि कमी उत्पन्न असलेल्या सामुदायिक प्रकल्पांसाठी अतिरिक्त प्रोत्साहने प्रदान करत आहे.

* FERC ऑर्डर ८४१ वीज बाजारपेठांना ऊर्जा साठवणुकीसाठी खुले करण्यास प्रोत्साहन देते आणि वारंवारता नियमन आणि क्षमता बाजारपेठांमध्ये साठवणुकीच्या सहभागाला प्रोत्साहन देते.

* २०२४ च्या तिसऱ्या तिमाहीत अमेरिकेत ३.८ गिगावॅट नवीन ऊर्जा साठवणूक, वर्षानुवर्षे ८०% वाढ, दरवर्षी जवळजवळ १२ गिगावॅट स्थापित केले जात आहे, हा आतापर्यंतचा उच्चांक आहे.

 

  1. चीन

* १४ व्या पंचवार्षिक योजनेत नवीन ऊर्जा साठवणुकीला एक प्रमुख विकास लक्ष्य म्हणून ठेवण्यात आले आहे, ज्यामध्ये २०२५ पर्यंत, ऊर्जा साठवणुकीची स्थापित क्षमता ३० दशलक्ष किलोवॅट (GW) पर्यंत पोहोचण्याचा प्रस्ताव आहे.

* ऊर्जा साठवणूक प्रणालीच्या औद्योगिक आणि व्यावसायिक बाजूला गती देण्यासाठी बहु-प्रांतीय शुल्क प्रोत्साहन आणि क्षमता बाजारपेठ बांधणी.

 

  1. युरोप

* ऊर्जा साठवणूक आणि नवीन ऊर्जेच्या सहक्रियात्मक विकासाच्या आवश्यकतांना बळकटी देण्यासाठी EU अक्षय ऊर्जा निर्देशक पुनरावृत्ती (RED II/III).

* जर्मनी, युनायटेड किंग्डम आणि इतर देश ग्रीन हायड्रोजन सुरू करणार आहेत, ऊर्जा साठवण वितरण नेटवर्क उद्योगांना बांधकाम खर्च कमी करण्यास मदत करण्यासाठी अनुदाने पसरवतील.

 

  1. विकसनशील देश

* आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा एजन्सी (IEA) ला २०२५ मध्ये जागतिक स्वच्छ ऊर्जा गुंतवणूक २.२ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे, ज्यापैकी सुमारे ६६ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स ऊर्जा साठवणुकीत गुंतवले जातील, जे ऊर्जा साठवणुकीच्या नफाक्षमतेच्या शक्यतांवरील आंतरराष्ट्रीय भांडवलाच्या विश्वासावर प्रकाश टाकते.

धोरणात्मक लाभांश वाढत आहेत; औद्योगिक आणि व्यावसायिक वापरकर्त्यांना प्रकल्पाची व्यवहार्यता आणि गुंतवणुकीवरील परतावा लक्षणीयरीत्या सुधारण्यासाठी अनेक प्रोत्साहने मिळू शकतात.

 

तिसरे, जास्त पुरवठा की कमी पुरवठा?

* पुरवठ्याची बाजू: बॅटरी उत्पादन क्षमतेच्या विस्तारासह (चीन, दक्षिण कोरिया आणि युरोपमधील बॅटरी कारखाने सुरूच आहेत), ऊर्जा साठवण प्रणालीची किंमत २०१३ मध्ये US$७८०/kWh वरून २०२३ मध्ये US$१३९/kWh पर्यंत घसरली आहे, जी ८०% पेक्षा जास्त आहे.

* मागणीची बाजू: औद्योगिक आणि व्यावसायिक वीज वापराच्या बाजूला, विशेषतः उत्पादन पार्क, डेटा सेंटर, चार्जिंग स्टेशन आणि इतर उच्च-ऊर्जा-वापराच्या परिस्थितींमध्ये, वाढत्या प्रमाणात तीव्र पीक आणि व्हॅली वीज किंमतीतील फरक, मागणी शुल्क आणि वीज मर्यादा मूल्यांकन दबावाचा सामना करावा लागत आहे. ऊर्जा साठवणुकीची मागणी वाढली आहे.

* ग्रिड लवचिकतेच्या गरजा: नवीन ऊर्जेच्या उच्च प्रवेशामुळे ग्रिड नियमन अधिक जटिल होते, औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणूक पॉवर ग्रिडवरील दबाव कमी करण्यासाठी "ऑन-साइट फ्रिक्वेन्सी नियमन", "एज स्टँडबाय" आणि इतर सेवा प्रदान करू शकते.

सर्वसमावेशक दृष्टिकोनातून, खर्चात कपात आणि विविध मागणीच्या संयुक्त परिणामाखाली, पुरवठा आणि मागणी बाजू जलद गतीने एकत्र येत आहेत आणि बाजार हळूहळू "पुरवठा-चालित" वरून "मागणी-खेचलेल्या" कडे सरकत आहे.

 

चौथे, जागतिक ऊर्जा साठवणुकीने उत्पन्नाची पद्धत वैविध्यपूर्ण केली.

  1. पीक आणि व्हॅली आर्बिट्रेज आणि पीक शेव्हिंग आणि व्हॅली फिलिंग

* व्हॅली वेळेत चार्जिंग करून आणि पीक वेळेत डिस्चार्ज करून उद्योग १५%-३०% वीज खर्च वाचवू शकतात.

* फोटोव्होल्टेइक वीज निर्मितीसह, स्व-वापर दर 70% पेक्षा जास्त वाढतो, ज्यामुळे परतफेड कालावधी आणखी कमी होतो.

 

  1. मागणी प्रतिसाद आणि सहाय्यक सेवा

* वीज बाजारात वारंवारता नियमन, फिरणारे स्टँडबाय, ब्लॅक स्टार्ट इत्यादी सहाय्यक सेवांमध्ये सहभाग, वार्षिक २%-५% पर्यंत परतावा दरासह (स्थानिक बाजार नियमांवर अवलंबून).

* काही देशांमधील क्षमता बाजारातील महसूल एकूण महसुलाच्या १०-२०% आहे.

 

  1. ऊर्जा व्यवस्थापन करार (EMCs) आणि ऊर्जा साठवणूक वाटणी

* तृतीय-पक्ष ऊर्जा व्यवस्थापन कंपन्या (ESCOs) व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना "शून्य-गुंतवणूक वीज खरेदी वाटा" मॉडेलद्वारे "शून्य उंबरठा" तैनाती साध्य करण्यास आणि भांडवली दबाव कमी करण्यास मदत करतात.

* मल्टी-यूजर व्हर्च्युअल पॉवर प्लांट (VPP) मॉडेल, जे वीज बाजारात उच्च प्रीमियम मिळविण्यासाठी विकेंद्रित औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणूक मालमत्ता एकत्रित करते. ४.

 

  1. कार्बन मार्केट आणि कार्बन अलाउन्स ट्रेडिंग

* कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आणि उच्च-कार्बन वीज खरेदी कमी करून कार्बन क्रेडिट मिळविण्यासाठी ऊर्जा साठवण प्रणाली कार्बन ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मशी जोडल्या जाऊ शकतात.

वैविध्यपूर्ण नफा मॉडेल, जेणेकरून औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवण प्रकल्प केवळ खर्च वाचवण्याचे कार्य करत नाहीत तर हळूहळू एक नवीन नफा वाढीचा बिंदू बनतात.

 

औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणूक "ब्लोआउट डेव्हलपमेंट" च्या पूर्वसंध्येला उभी आहे. धोरणात्मक लाभांश, बाजाराचे प्रमाण, पुरवठा आणि मागणी संतुलन ते वैविध्यपूर्ण नफा यापर्यंत, सर्व घटक एकाच निष्कर्षाकडे निर्देश करत आहेत: पुढील वर्ष औद्योगिक आणि व्यावसायिक ऊर्जा साठवणुकीचे असेल जे महत्त्वाच्या कालावधीच्या अनुप्रयोगाच्या लँडिंग आणि स्केलला गती देईल. ऊर्जा साठवणूक उपकरणे उत्पादक, ऊर्जा सेवा कंपन्या आणि एंटरप्राइझ वापरकर्त्यांसाठी, लवकर लेआउट, खोल नांगरणी स्थानिक उपाय बाजारपेठेच्या संधी जिंकतील.